e-wesele.pl

social media

Autor Wątek: BADANIA HORMONALNE W DIAGNOSTYCE NIEPŁODNOŚCI  (Przeczytany 765 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline ily Kobieta

  • użytkownik
Znalazłam ciekawy artykuł. Myślę, że wielu osobom może się przydać. Wiadomości, które zostały zamieszczone w różnych miejscach na tym forum, w tym artykule zebrane są w jednym miejscu.

Problematyka interpretacji wyników badań hormonalnych wykonywanych w diagnostyce niepłodności

autorzy: Anita Olejek, Ilona Królak, Piotr Bodzek, Przemysław Binkiewicz,


Zaburzenia endokrynologiczne są jedną z najczęstszych przyczyn niepłodności kobiecej. Z tego względu wykonanie odpowiednio dobranych badań hormonalnych pomaga precyzyjnie ustalić właściwe rozpoznanie. Opracowanie ma na celu ułatwienie interpretacji badań stosowanych w diagnostyce niepłodności. Choć wyniki badań laboratoryjnych stanowią tylko część informacji, na podstawie których podejmuje się decyzje co do sposobu leczenia, to ich właściwa interpretacja może mieć kluczowe znaczenie w podejmowaniu właściwych decyzji terapeutycznych.
Gonadotropiny
FSH - folitropina (folikulostymulina) - stymuluje dojrzewanie pęcherzyków w jajniku. LH - lutropina (hormon luteinizujący) - stymuluje wytwarzanie androgenów w jajniku (androstendionu i testosteronu), nagły wzrost jego stężenia w środku cyklu zapoczątkowuje ostatnie stadium dojrzewania komórki jajowej i wywołuje pękniecie pęcherzyka, a potem stymuluje ciałko żółte do produkcji progesteronu [1, 2]. Badanie FSH (wraz z badaniem estradiolu) wykonuje się najczęściej w celu określenia tzw. rezerwy jajnikowej. Każda kobieta rodzi się z ustaloną pulą pęcherzyków pierwotnych, zdolnych do wyprodukowania komórki jajowej. W każdym cyklu część pęcherzyków jest zużywana. Rezerwa jajnikowa koresponduje z ilością pozostałych w jajniku pęcherzyków pierwotnych i jest jednym z dwóch czynników określających potencjał rozrodczy (drugim, niezależnym od FSH jest wiek kobiety). FSH bada się także przy podejrzeniu o niewydolność przysadki (po urazach, intensywnych ćwiczeniach czy nadmiernym odchudzaniu) i przy diagnozowaniu braku miesiączki. Oznaczenie LH wykonuje się jednocześnie z FSH lub później w celu wykrycia przedowulacyjnego piku LH [3, 4]. Normy laboratoryjne gonadotropin przedstawiono w tabeli 1.
- Wartość FSH poniżej 3 mIU/ml sygnalizuje niewydolność przysadki.
- Wartość FSH 9-12 mIU/ml oznacza obniżoną rezerwę jajnikową.
- Wartość FSH 12-18 mIU/ml oznacza wyczerpującą się rezerwę jajnikową, stymulacja przy takim FSH jest trudna.
Przy FSH >18 mIU/ml stymulacja owulacji jest bardzo trudna, a często niemożliwa, prawdopodobieństwo ciąży jest bardzo małe. Istotny jest stosunek stężeń obu gonadotropin. W przypadku prawidłowego cyklu stosunek LH:FSH jest bliski 1, w niewydolności przysadki ulega zmniejszeniu poniżej 0,6, a w PCOS wzrasta powyżej 1,5. Wynik może zależeć od metody badania [5, 6].
Wraz ze wzrostem poziomu FSH maleje prawdopodobieństwo zajścia w ciążę, nawet jeśli uda się wywołać owulację, tzn. odsetek uzyskanych ciąż na jeden owulacyjny cykl jest znacznie niższy od średniej. Kobiety z wyczerpaną rezerwą jajnikową rzadko zachodzą w ciążę, a jeśli już, to najczęściej ma to miejsce podczas stosowania preparatów hormonalnej terapii zastępczej. Podejrzewa się, że estrogeny uwrażliwiają receptory FSH w jajnikach. Choć ten mechanizm nie jest jeszcze do końca poznany, to podejmuje się próby zastosowania estrogenów w protokołach stymulacji owulacji u kobiet z wysokim FSH. Do badania rezerwy jajnikowej służy też test z cytrynianem klomifenu. Bada się w nim podstawowe stężenie FSH i estradiolu w 3. dc, potem podaje 100 mg cytrynianu klomifenu w 5.-9. dc i powtarza badanie FSH w 10. dc. Oba wyniki FSH powinny mieścić się w normie. Leki antykoncepcyjne obniżają poziom FSH, ale nie ma to wpływu na płodność. Zaburzenia produkcji gonadotropin związane z dietą lub ćwiczeniami mają tendencję do samoistnego powrotu do normy w ciągu roku od uzyskania właściwej wagi lub złagodzenia intensywności ćwiczeń. W rzadkich przypadkach prowadzą one jednak do trwałych zaburzeń rozrodczości. Jeżeli podwyższonemu stosunkowi LH: FSH towarzyszą podane niżej objawy, to istnieje duże prawdopodobieństwo występowania u takiej pacjentki zespołu policystycznych jajników [8, 7]:
- rzadkie miesiączki, nieregularne miesiączki lub brak owulacji,
- nadmiar androgenów (głównie testosteronu),
- charakterystyczny obraz jajników w USG.
Jednak bez innych objawów PCOS sam podwyższony stosunek LH:FSH nie ma znaczenia klinicznego.
Prolaktyna
Podwyższone stężenie tego hormonu przysadkowego obniża poziom gonadotropin (zwłaszcza LH), zaburza mechanizm owulacji i prowadzi do niewydolności fazy lutealnej. Jej poziom jest względnie stały w cyklu miesiączkowym, lecz ulega zmianom w dobowym i jest wyższy nocą w porze snu. Stężenie prolaktyny podnosi się podczas stresu, w czasie urazu, po posiłku oraz w ciąży [1, 8]. W celu uzyskania jak najbardziej rzetelnych wyników prolaktynę należy oznaczać na czczo lub przynajmniej 3 godz. po posiłku i po kilkuminutowym odpoczynku. Interpretację wyników laboratoryjnych wydzielania prolaktyny przedstawiono w tab. 2.

1. Hiperprolaktynemia jest czasem związana z niedoczynnością tarczycy. Przed leczeniem warto tę przyczynę wykluczyć.
2. Leczenie łagodnej hiperprolaktynemii daje dobre wyniki przy leczeniu zaburzeń fazy lutealnej lub jeśli towarzyszy jej PCOS.
3. Nadmiar prolaktyny może utrudniać pęknięcie pęcherzyka.
4. W cyklach bezowulacyjnych można rozważyć dołączenie do leków indukujących owulację leków obniżających stężenie prolaktyny, nawet u osób z prawidłowymi wynikami. W wybranych przypadkach takie postępowanie poprawia skuteczność terapii (tzn. ułatwia zajście w ciążę).
5. Estrogeny oraz środki antykoncepcyjne podnoszą poziom prolaktyny.
6. Badanie prolaktyny ma ograniczenia. Istnieją bowiem 3 rodzaje cząsteczek prolaktyny, różniące się ciężarem. Jedynie ta najlżejsza (ale za to stanowiąca ok. 80 proc. ogółu) jest czynna biologicznie. Z tego powodu zaburzenie proporcji pomiędzy różnymi rodzajami prolaktyny może dać fałszywie zaniżony lub zawyżony wynik.

Hiperprolaktynemia może mieć charakter czynnościowy lub organiczny (gruczolak). Teoretycznie do odróżnienia tych przypadków może służyć test z metoklopramidem. W teście tym bada się poziom prolaktyny, potem podaje się doustnie 100 mg metoklopramidu i ponownie ocenia stężenie prolaktyny. W warunkach prawidłowych po 60 min obserwuje się mniej niż 5-krotne zwiększenie stężenia prolaktyny. Znaczenie tego testu w praktyce jest jednak niewielkie. W przypadku podejrzenia o obecność gruczolaka badaniem rozstrzygającym jest tomografia komputerowa lub tomografia rezonansu magnetycznego [7-9].
Hormony tarczycy
TSH - tyreotropina, produkowana przez przedni płat przysadki mózgowej, stymuluje produkcję hormonów tarczycy T3 i T4.
T4 - tyroksyna, główny hormon tarczycy.
T3 - trójjodotyronina, produkowana w niewielkiej ilości przez tarczycę, większość pochodzi z przekształcenia z T4.

Przeważająca ilość hormonów tarczycy jest związana z białkami, tylko niewielki procent jest w stanie wolnym fT3, fT4, który odpowiada za działanie biologiczne. Dlatego też oznaczenie fT3 i fT4 jest bardziej miarodajne niż T4 i T3. Badanie można wykonać w dowolnym dniu cyklu. Do oceny stanu tarczycy zazwyczaj wystarcza badanie TSH i fT4. Wyjątkowo przy kontroli wyników leczenia niedoczynności tarczycy można się posługiwać samym oznaczeniem TSH [1, 10]. Normy stężeń hormonów tarczycy przedstawiono w tab. 3.

Funkcja tarczycy jest regulowana przez ujemne sprzężenie zwrotne z TSH. Oznacza to, że wysokie TSH pobudza tarczycę do produkcji T4 i T3, a niskie hamuje wytwarzanie tych hormonów i na odwrót, tzn. nadmiar hormonów tarczycy blokuje wydzielanie TSH, a niedobór powoduje wzrost jego stężenia. Jeśli tarczyca jest osłabiona, to żeby wyprodukować dostateczną ilość hormonów musi być silniej stymulowana. W takiej sytuacji wzrasta TSH. Mamy wtedy do czynienia z subkliniczną niedoczynnością tarczycy. Jeśli mimo intensywnej stymulacji tarczyca wytwarza zbyt niskie stężenia hormonów, to taki stan nazywa się niedoczynnością tarczycy. Jeśli tarczyca jest nadaktywna - TSH maleje. Mówi się wtedy o nadczynności tarczycy. Jeśli to nie tarczyca a przysadka (lub podwzgórze) funkcjonuje nieprawidłowo, to niskiemu poziomowi hormonów tarczycy towarzyszy (odwrotnie niż w niedoczynności tarczycy) niskie TSH. Wyjątkiem od wspomnianych reguł jest okres wczesnej ciąży, kiedy TSH może być przejściowo bardzo niskie i jest to całkowicie prawidłowe [10, 11]. Uproszczone interpretacje przedstawia tab. 4.

Niedobór hormonów tarczycy w istotnym stopniu zmniejsza płodność. W łagodnej niedoczynności tarczycy ciąża jest możliwa, ale wiąże się z ryzykiem poronienia i porodu przedwczesnego. Ponadto niedobór hormonów tarczycy matki może mieć niekorzystny wpływ na funkcję rozwijającej się tarczycy dziecka i co najważniejsze na rozwój jego centralnego układu nerwowego. Niedoczynność tarczycy (wysokie TSH) sprzyja pośrednio nadprodukcji prolaktyny, co dodatkowo niekorzystnie wpływa na płodność [11, 7].
Nadczynność tarczycy nie upośledza w sposób istotny płodności, ale jeśli jest bardzo nasilona, to wywołuje problemy. Nadmiar hormonów tarczycy może blokować receptory estrogenowe sprawiając, że estrogeny działają w organizmie mniej efektywnie (np. na endometrium). Nadczynność może prowadzić też do komplikacji w ciąży (nadciśnienie, stan przedrzucawkowy, zmiany w układzie sercowo naczyniowym).
1. Najczęstszą przyczyną zaburzeń funkcji tarczycy u młodych kobiet są choroby o podłożu autoimmunologicznym. Sposobem wykluczenia albo potwierdzenia tej przyczyny są badania na obecność przeciwciał antymikrosomalnych, inaczej antyperoksydazowych (a-TPO) oraz antytyreoglobulinowych (a-TG).
2. W ciąży i w czasie stymulacji owulacji (głównie gonadotropinami) wzrasta zapotrzebowanie na hormony tarczycy, dlatego że pod wpływem wysokich stężeń estrogenów zmniejsza się ich biologiczna dostępność, tzn. potrzeba więcej T4 i T3 do utrzymania dostatecznego poziomu fT4 i fT3. W związku z tym często trzeba zmodyfikować dawkę leku u osób z niedoczynnością tarczycy, a subkliniczną niedoczynność należy uważnie obserwować.
3. W okresie ciąży czynność tarczycy jest pobudzana przez obecność gonadotropiny kosmówkowej (HCG). Jest to mechanizm, który utrzymuje produkcję hormonów na poziomie pokrywającym zwiększone zapotrzebowanie. Prowadzi to do przejściowego obniżenia poziomu TSH we wczesnej ciąży. Ale ten sam mechanizm nasila, zwłaszcza we wczesnej ciąży, nadczynność tarczycy.
Androgeny, SHGB i 17-OH progesteron
Testosteron - androgen o nasilniejszym działaniu biologicznym. Powstaje głównie z androstendionu (ok. 60 proc.). Reszta jest produkowana bezpośrednio przez jajniki i nadnercza (po 20 proc.). Do słabszych androgenów należą androstendion produkowany po połowie przez jajniki i nadnercza, dehydroepiandrosteron (DHEA) oraz jego siarczan (DHEAS) produkowane prawie wyłącznie przez nadnercza. Tylko niewielki procent testosteronu występuje w postaci wolnej - odpowiedzialnej za jego działanie biologiczne, reszta jest związana z albuminami i globuliną wiążącą hormony płciowe (SHGB). Obniżony poziom SHGB wiąże się zatem z nadmiarem czynnego biologicznie testosteronu i często występuje w PCOS. Poziom androgenów jest względnie stały w cyklu za wyjątkiem okresu okołoowulacyjnego, kiedy ich stężenia wzrastają.
Badanie testosteronu jest badaniem podstawowym. Dalsze oznaczanie poziomu androgenów jest wskazane w przypadku hirsutyzmu, podejrzenia o PCOS lub poszukiwania przyczyn nadmiaru testosteronu w organizmie. Podwyższony poziom DHEA lub DHEAS wskazuje na nadnerczowe, a samego testosteronu (zwłaszcza w połączeniu z wysokim stosunkiem LH:FSH) na jajnikowe źródło nadmiaru testosteronu. Dodatkowo można zbadać również stężenie 17-OH progesteronu w pierwszej fazie cyklu. 17-OH progesteron w pierwszej fazie cyklu jest produkowany wyłącznie przez nadnercza (a w drugiej fazie również przez ciałko żółte). Pod wpływem enzymów 17-OH progesteron przekształca się do glikosteroidów i wysokie jego stężenie może sygnalizować brak jednego z takich enzymów. Jest to objawem późno ujawniającego się zespołu nadnerczowo-płciowego. Podwyższony androstendion występuje zarówno w PCOS, jak i w dysfunkcji nadnerczy z tym, że w drugim przypadku jego stężenie jest przeważnie znacznie bardziej podwyższone niż w pierwszym [1, 3, 4]. Normy laboratoryjne przedstawiono w tab. 5.
1. Umiarkowanie podwyższony poziom testosteronu może występować u kobiet otyłych. Redukcja wagi w takim przypadku prowadzi do normalizacji jego poziomu.
2. Wysokie stężenia prolaktyny podwyższają stężenia androgenów nadnerczowych.
3. Poziom estradiolu koreluje z poziomem SHGB. Przewlekły brak owulacji (niski estradiol) może zatem prowadzić do spadku stężenia SHGB i wzrostu czynnej biologicznie frakcji testosteronu.

W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się związkowi pomiędzy zespołem policystycznych jajników (PCOS) a insulinoopornością. Insulinooporność to stan, w którym zmniejszona jest wrażliwość tkanek na insulinę. Prowadzi to do zwiększonego wydzielania insuliny, a potem do zaburzonej tolerancji glukozy. Nadmierna ilość insuliny sprzyja nadprodukcji testosteronu i obniża SHGB powodując, że w organizmie działa więcej niekorzystnych hormonów [6]. Jednym z badań, które można w tym przypadku wykonać jest test obciążenia glukozą. Badanie poziomu cukru wykonuje się na czczo, potem podaje 75 g glukozy i powtarza badanie po 1 i 2 godz. Normy przedstawiono w tab. 6.

Leczenie polega na zastosowaniu preparatów zwiększających wrażliwość na insulinę. W Polsce dostępne są preparaty zawierające pochodne metforminy. Im dłuższe jest leczenie, tym lepsze przynosi efekty. W wielu przypadkach powraca regularne miesiączkowanie i owulacja. Ale często wyniki, jeśli chodzi o uzyskanie ciąży, są porównywalne do uzyskanych za pomocą stymulacji owulacji. Leczenie daje korzystne efekty u osób z PCOS, u których są problemy z uzyskaniem owulacji za pomocą cytrynianu klomifenu, zwłaszcza te, u których dodatkowo występuje nadwaga (BMI>25). Zostały na ten temat przeprowadzone rzetelne próby kliniczne potwierdzające, że takie postępowanie podwyższa nie tylko odsetek owulacji, ale także procent osiągniętych ciąż.
Estradiol i progesteron
Oznaczanie poziomów estradiolu i progesteronu dostarcza istotnych informacji o przebiegu procesu owulacji. E2 - estradiol - produkowany przez dojrzewające pęcherzyki Graafa. Jego poziom zmienia się istotnie w ciągu cyklu. Badanie stężenia estradiolu wykonuje się w 3 dc (razem z FSH) w celu oszacowania rezerwy jajnikowej, w późnej fazie pęcherzykowej (na kilka dni przed spodziewaną owulacją), w celu oceny dynamiki dojrzewania pęcherzyków oraz po owulacji w celu oceny czynności ciałka żółtego. W monitorowaniu owulacji (szczególnie w cyklach stymulowanych gonadotropinami) powtarzanie badania estradiolu w połączeniu z USG umożliwia ocenę rozwoju pęcherzyków, a także określenie optymalnego momentu do podania leków zawierających gonadotropinę kosmówkową (hcg) w celu wywołania pęknięcia pęcherzyka (pęcherzyków) [2, 5, 12]. Normy stężeń estradiolu w zależności od fazy cyklu przedstawiono w tab. 7.
1. W przypadku, gdy pęcherzyk nie produkuje dostatecznej ilości E2 można opóźnić podanie gonadotropin.
2. Bezpośrednio przed owulacją poziom estradiolu spada.
3. W cyklach stymulowanych gonadotropinami (najczęściej do zabiegów IVF) stężenie E2>2 000 pg/ml sygnalizuje zagrożenie zespołem hiperstymulacji jajników.
4. Estradiol jest wytwarzany przez wszystkie pęcherzyki jajnikowe (również te mniejsze) i o ile samo jego stężenie daje pewną informację o cyklu, to bez badania USG nie można na jego podstawie ustalić czy owulacja nastąpiła lub nastąpi.
Progesteron jest produkowany przez powstałe z pęcherzyka jajnikowego ciałko żółte, przez łożysko w ciąży oraz w śladowych ilościach przez nadnercza. Odpowiada za właściwe przygotowanie śluzówki na przyjęcie zarodka, utrzymuje ciążę, a spadek jego stężenia przy odpowiednio przygotowanym endometrium wywołuje miesiączkę. Stężenie progesteronu w pierwszej fazie cyklu jest bardzo niskie. Nieznaczny wzrost obserwuje się na ok. 1,5 doby przed owulacją. Potem ilość progesteronu produkowanego przez powstające ciałko żółte wzrasta osiągając szczyt w 7., 8. dniu po owulacji. Jeśli nie doszło do ciąży, ciałko żółte zanika, w innym przypadku jego czynność zostaje podtrzymana przez rosnące stężenia gonadotropiny kosmówkowej. Wraz z wiekiem ciąży następuje stopniowe przejęcie produkcji progesteronu przez łożysko. Między 8. a 10. tyg. ciąży ciałko żółte zanika, a łożysko staje się jedynym źródłem progesteronu w organizmie. Badanie progesteronu wykonuje się w celu oceny funkcji ciałka żółtego i (czasami) monitorowania wczesnej ciąży [4, 5].

Offline ily Kobieta

  • użytkownik
Normy laboratoryjne wydzielania progesteronu przedstawiono w tab. 8.
Powyższy schemat jest bardzo uproszczony. W rzeczywistości istnieją poważne trudności w interpretacji wyników. Po pierwsze, progesteron jest wydzielany w sposób pulsacyjny i jego stężenie we krwi zmienia się co kilka godzin nawet o 50 proc. W związku z tym wynik pojedynczego badania w granicach 6-10 ng/ml nie wskazuje jednoznacznie na niewydolność ciałka żółtego, bo jest możliwe, że to dolny kres jego stężenia w danym dniu, a maksimum jest 2 razy wyższe, czyli prawidłowe. Żeby badanie było rzetelne, należałoby je powtórzyć 3-krotnie, co z reguły nie ma miejsca w praktyce. Minimum to sprawdzenie stężeń progesteronu w dwóch kolejnych cyklach (spotyka się w praktyce). Drugą trudność stanowią indywidualne różnice w reakcjach endometrium na progesteron. Poziom progesteronu nie odzwierciedla całkowicie stopnia przygotowania śluzówki macicy. W celu stwierdzenia niedoborów pod tym względem trzeba pobrać wycinek endometrium w ustalonym dniu drugiej fazy cyklu (tzn. wykonać biopsję). Ze względu na pewną inwazyjność zabiegu biopsja jest rzadko wykonywana w tym celu (przynajmniej w Polsce). Oprócz podstawowych funkcji progesteron pełni także inne ważne role:
- działa rozkurczowo,
- wysokie stężenia progesteronu hamują reakcję immunologiczną skierowaną przeciwko zarodkowi na wczesnych etapach ciąży.

Wykrywane w badaniu laboratoryjnym stężenia progesteronu ulegają podwyższeniu, jeśli kobieta zażywa doustnie leki na bazie naturalnego progesteronu (czasem bada się poziom progesteronu właśnie w celu określenia, czy dawka leku została odpowiednio dobrana). Stosowanie środków działających miejscowo, np. żeli czy globulek dopochwowych z progesteronem podnosi jego poziom ogólny w stopniu mniejszym niż by to wynikało z zastosowanej dawki (stężenie miejscowe jest wyższe niż we krwi). Nie ma takiego stężenia progesteronu, które wskazywałoby na ciążę przed terminem miesiączki. Progesteron wzrasta stopniowo w ciąży. Średnio w terminie miesiączki osiąga stężenie 20 ng/ml, wzrastając do 40 ng/ml w końcu I trymestru. Wyższy progesteron zazwyczaj wiąże się z większym bezpieczeństwem ciąży, ale nie ma takich stężeń, na podstawie których można by wyrokować co do jej dalszego przebiegu. Zdarza się, że nawet przy bardzo niskich stężeniach progesteronu ciąża rozwija się zupełnie prawidłowo. Należy pamiętać o tym, że stężenia progesteronu w ciąży mnogiej są wyższe niż w pojedynczej [1, 3, 6].
Gonadotropina kosmówkowa
Gonadotropina kosmówkowa jest hormonem produkowanym przez kosmówkę łożyska. Składa się z dwóch podjednostek alfa i beta. Podjednostka alfa jest wspólna dla HCG, TSH i LH, podjednostka beta jest charakterystyczna dla HCG. Gonadotropina kosmówkowa podtrzymuje czynność ciałka żółtego we wczesnej ciąży (do 8.-10. tyg.). Jeśli dochodzi do implantacji zapłodnionej komórki jajowej, a odbywa się to między 6. a 8. dniem po owulacji, to 48 godz. później we krwi pojawia się wykrywalne stężenie HCG (>1 mIU/ml). Ale ponieważ wiele zarodków jest wadliwych genetycznie (niektórzy uważają, że nawet 50 proc. z nich) i często dochodzi, do mikroporonień, to dopiero wynik >5 mIU/ml (dla niektórych >25 mIU/ml) oznacza ciążę. HCG jest także wykrywalne w moczu i tę właściwość wykorzystują domowe testy ciążowe. Poziom HCG osiąga swój szczyt w 8.-10. tyg. ciąży, następnie jego poziom obniża się i taki pozostaje do końca ciąży. U kobiet, które otrzymały w cyklu poprzedzającym ciążę preparaty zawierające HCG, wykrywalne stężenia tego hormonu utrzymują się przez 5 do 14 dni, zależnie od zastosowanej dawki i indywidualnej reakcji organizmu (średnio jest to 10 dni). W prawidłowej ciąży poziom HCG wzrasta przynajmniej o 66 proc. w ciągu 48 godz. i o 114 proc. w ciągu 72 godz. Im ciąża starsza, tym wzrost stężenia HCG wolniejszy i w przedziale 1 200-6 000 mIU/ml poziom HCG podwaja się średnio w czasie 96 godz. (4 dni), a dla stężeń przekraczających 6 000 mIU/ml ten czas może być jeszcze dłuższy. Przy HCG przekraczającym 6 000 mIU/ml lepszą informację o stanie i umiejscowieniu ciąży daje USG. Wartości nieprawidłowe nasuwają podejrzenie poronienia lub ciąży ektopowej (przyrost jest wolniejszy od prawidłowego). Możliwy jest jednak jednodniowy spadek stężenia HCG w przypadku, gdy w macicy, zagnieździły się przynajmniej 2 zarodki (co zdarza się przy mnogiej owulacji lub po zabiegach IVF) w chwili, kiedy jeden z nich obumiera. Nie ma to w tym wypadku wpływu na pomyślny przebieg ciąży. Wskazaniem do badania HCG jest także monitorowanie skuteczności leczenia ciąży pozamacicznej metotreksatem oraz nadzór prowadzony po leczeniu zaśniadu groniastego lub nowotworów kosmówki [1, 3, 5].

1. We wczesnej ciąży za przyczyną wzrastającego poziomu stężenia HCG nagłemu pogorszeniu ulegają objawy zespołu hiperstymulacji jajników.
2. Ze względu na stymulujące funkcje ciałka żółtego właściwości HCG, zawierające je leki stosowane są w celu korekcji zaburzeń fazy lutealnej i podtrzymania ciąży. Jest to alternatywa dla suplementacji progesteronem.
3. Ze względu na podobieństwo HCG do LH leki zawierające HCG są wykorzystywane w zastępstwie LH w celu sztucznego wywołania pęknięcia pęcherzyka.
Ważniejsze od bezwzględnych wartości HCG są przyrosty jego stężenia w czasie. W prawidłowej ciąży poziom HCG wzrasta przynajmniej o 66 proc w ciągu 48 godz. i o 114 proc. w ciągu 72 godz. Im ciąża starsza, tym wzrost stężenia HCG wolniejszy i w przedziale 1 200-6 000 mIU/ml poziom HCG podwaja się średnio w czasie 96 godz. (4 dni), a dla stężeń przekraczających 6 000 mIU/ml ten czas może być jeszcze dłuższy. Przy HCG przekraczającym 6000 mIU/ml lepszą informację o stanie i umiejscowieniu ciąży daje USG. Wartości nieprawidłowe nasuwają podejrzenie poronienia lub ciąży ektopowej (przyrost jest wolniejszy od prawidłowego). Możliwy jest jednak chwilowy spadek stężenia HCG w przypadku, gdy w macicy, zagnieździły się przynajmniej 2 zarodki (co zdarza się przy mnogiej owulacji lub po zabiegach IVF) w chwili, kiedy jeden z nich obumiera. Nie ma to w tym wypadku wpływu na pomyślny przebieg ciąży.
Wyniki HCG a badanie USG
U kobiety z 28-dniowymi cyklami miesiączkowymi pęcherzyk ciążowy jest najwcześniej widoczny w USG dopochwowym w 32. dniu cyklu, przy poziomie HCG większym od 750 mIU/ml lub 1 000 mIU/ml. Średnica pęcherzyka powiększa się średnio o 1 mm/dobę (przynajmniej o 0,6 mm). Echo zarodka widać po 38. dniu cyklu przy HCG powyżej 5 000 mIU/ml lub 6 000 mIU/ml [3, 12]. Za patologią przemawia:
- brak pęcherzyka ciążowego przy HCG≥1 500 mIU/ml (Uwaga! W ciąży ektopowej może występować tzw. pseudopęcherzyk);
- przyrost pęcherzyka wolniejszy niż 0,6 mm/dobę;
- brak echa zarodka przy pęcherzyku o średnicy powyżej 25 mm;
- brak czynności serca płodu, jeśli ma on długość większą niż 6 mm.
Problematyka niepłodności dotyczy nie tylko zagadnień związanych z problemami z zajściem w ciążę, ale obejmuje również niemożność jej donoszenia oraz problem ciąży pozamacicznej. Dlatego w większości przypadków istotne jest uważne monitorowanie wczesnych etapów ciąży. Wyrażamy nadzieję, że artykuł posłuży także wszystkim tym, dla których droga przez niepłodność się skończyła i towarzyszy im niepokój o stan długo wyczekanej, z wysiłkiem uzyskanej ciąży i szukają potwierdzenia, że rozwija się ona prawidłowo.
Tab. 1. Normy wydzielania gonadotropin
hormon Dzieñ badania norma
FSH 3. dc (ew. 2. lub 4. dc) 3-12 mIU/ml
LH 3. dc (ew. 2. lub 4. dc) 2-13 mIU/ml
LH dzieñ piku LH >20 mIU/ml

Tab. 2. Interpretacja wyników laboratoryjnych wydzielania prolaktyny
hormon          zakres --- co oznacza wynik
PROLAKTYNA  3-15 ng/ml wynik idealny
                      15-20 ng/ml wynik dobry (leczenie tylko PRL w wybranych przypadkach)
                      20-25 ng/ml łagodna hiperprolaktynemia
                      >25 ng/ml hiperprolaktynemia

Tab. 3. Normy laboratoryjne wydzielania hormonów tarczycy
Hormon Norma 1 Norma 2 przelicznik
TSH 0,4-4,0 mIU/l - -
fT4 11-23 pmol/l 0,8-1,8 ng/dl 1 ng/dl = 12,8 pmol/l
fT3 2,25-6 pmol/l 1,5-4,1 pg/ml 1 pg/ml = 1,53 pmol/l
T4 54-150 nmol/l 4,2-11,6 ug/dl 1 ug/dl = 12,8 nmol/l
T3 1,3-2,9 nmol/l 85-190 ng/dl 1 ng/dl =0,015 nmol/l


Tab. 4. Uproszczone interpretacje zmian stê¿eñ hormonów tarczycy
TSH fT4 Co oznacza
spadek wzrost nadczynność tarczycy
spadek bez zmian subkliniczna nadczynność tarczycy lub wczesna ci¹¿a
spadek spadek dysfunkcja przysadki lub podwzgórza
wzrost spadek niedoczynność
wzrost bez zmian subkliniczna niedoczynność - uważna obserwacja w ciąży!
bez zmian spadek jeoeli dodatkowo T3 jest podwyższone lub w normie, może to oznaczać niedobór jodu.

Offline ily Kobieta

  • użytkownik
Tab. 5. Normy laboratoryjne androgenów, SHGB i 17-OH progesteronu
Hormon           Norma 1         Norma 2                      Przelicznik
testosteron    15-84 ng/dl        0,4-3,0 nmol/l           1 ng/dl = 3,47 nmol/l
androstendion 0,7-3,1 ng/ml   2,5-10 nmol/l             1 ng/dl = 3,49 nmol/l
DHEAS              400-3              200 ng/ml -                1 ng/ml = 2,7 umol/ml
17-OHP             0,2-1 ng/ml     0,6-3 nmol/l                1 ng/ml = 3 nmol/l
SHGB                18-114 nmol/l            -                                        -

Tab. 6. Normy testu obciążenia 75 g glukozy
kiedy            glukoza                            i   nsulina
na czczo <110 mg/dl lub 6,1 mmol/l       <20 mIU/ml
po 1 godz. <180 mg/dl lub 10 mmol/l     <80 mIU/ml
po 2 godz. <140 mg/dl lub 8 mmol/l       <40 mIU/ml

Tab. 7. Normy stężeń estradiolu w zależności od fazy cyklu
Hormon        Dzień                                  Poziom                                                     Co oznacza
ESTRADIOL    3. dc                                   <75 pg/ml                                  poziomy niższe są lepsze do stymulacji. Podwyższone E2 może oznaczać obeconość torbieli   lub obniżoną rezerwę E2 jajników
                    ok. 2. doby przed owulacją    ≥200 pg/ml                              norma na jeden dojrzały pęcherzyk
                    6.-8. dzień po owulacji           ≥100 pg/ml

Tab. 8. Normy laboratoryjne wydzielania progesteronu
Hormon         Dzień                       Norma                 Co oznacza
progesteron 7-8 dni po owulacji ≥10 ng/ml prawidłowa czynność ciałka żółtego
                    II faza cyklu            ≤3 ng/ml               brak owulacji

Tab. 9. Przykładowe normy stężeń gonadotropiny kosmówkowej w ciąży
Tygodnie ciąży Poziom beta HCG
3.                      5-50 mIU/ml
4.                      5-430 mIU/ml
5.                      19-7 340 mIU/ml
6.                      1 000-5 6000 mIU/ml
« Ostatnia zmiana: 13 listopada 2009, 10:43 wysłana przez ily »